سایت دائرة المعارف شبکه اسلامی

www.IslamWebPedia.com

  عنوان مقاله :
 

شماره مقاله :

11159  

تعداد مشاهده :

179

 

     

 

عبادت فراموش شده

الله متعال قبل از فرارسیدن روز قیامت، محمد  صلی الله عليه  وسلم را همراه با مفاهیم هدایت و دین  حق بعنوان  مژده رسان- موحدان و صالحان- و هشداردهنده - مشرکان و گناهکاران- فرستاد تا  بدین وسیله مردم  را از تاریکی  ها بسوی  نور سوق  دهد؛ الله عزوجل می  فرماید: (رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ ۚ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا){ الطلاق/۱۱}؛ يعني: (-الله- پیامبری - برای  شما  فرستاده  است- که  آیات  روشن  الهی  را بر  شما  تلاوت  می کند کسانی  را که  ایمان  دارند  و کارهای  شایسته  انجام  می  دهند  را از تاریکی  ها  بسوی نور  سوق دهد و آنکه  ایمان  بیاورد  و کارهای  شایسته  انجام  دهد  الله  او  را داخل باغ  هایی از بهشت  میکند که  رودهایی  از زیر- درختانش- جاری  است  و آنها  برای  همیشه  در آنجا  خواهند  ماند  و الله  رزق  و  روزی  شان  را بهتر  و  نیکو  می گرداند).

جای شگفتی  نیست  که یکی از  مهمترین  رسالت  های  رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم -بعد  از توحید- اصلاح  اخلاق  و به  کمال  رساندن  فضیلت  های  اخلاقی  باشد؛ امام  أحمد  رحمه  الله  در مسند  خود از ابوهریره  رضی  الله  عنه  روایت  میکند، رسول  الله  صلى  الله  عليه  وسلم  فرمود: (إنما  بعثت  لأتمم  صالح  الأخلاق)؛ يعنى: (من جهت  به  کمال  رساندن  اخلاق  خوب  و پسندیده  برانگیخته  شده  ام) و در روایتی  نزد  حاکم وارد  شده  است: (إنما  بعثت  لأتمم  مكارم  الأخلاق)؛ يعنی: (من جهت  به  کمال  رساندن  فضیلت  های  اخلاقی  برانگیخته  شده  ام).

همانطور  که  مشاهده  می کنید  اصلاح  اخلاق  جامعه  از برجسته  ترین  رسالت  های  دعوت رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  بود  و هر فردی  که  با دعوت  ایشان  آشنایی  دارد از این  مطلب باخبر  است  و می داند  که  دعوت  به  اخلاق  خوب  و پسندیده  از بزرگ  ترین  عناوین  دعوت  اسلامی  بوده  است؛ امام  بخاری  رحمه  الله  در صحیح  خود  حدیث (۳۸۶۱) روایت  می کند: ابوذر  رضی  الله  عنه  قبل  از  آنکه  مسلمان بشود  برادرش  را- به مکه  می فرستد- تا از  رسول  الله  صلى  الله  عليه  وسلم و مبانی  دعوت ایشان برای  او خبر  بیاورد؛ و هنگامی  که  برگشت  گفت: (او را دیدم  که-مردم را- به فضائل  اخلاقی  دعوت  می کرد).

اسلام  با اعتقادات  و احکام  کامل  و زیبای  خود  آمده  است  تا انسان  را با قدم  های  وسیع  و پرش  های  طولانی  از پستی  ها  و رذائل  به  بلندی  ها و فضائل منتقل  کند لذا تلاش  برای کسب فضیلت  های  اخلاقی جزء  نوافل  و مستحبات  نیست  بلکه  اصل  و اصول  عبادت  ها  است  و جایگاه بسیار  والایی  در مسیر  سیر  بسوی  الله تعالی دارد؛ امام  بخاری  در حدیث (۶۰۳۵) و امام  مسلم  در حدیث (۲۳۲۱) از حدیث  عبدالله  بن  عمرو  رضی  الله  عنهما  روایت  می کنند  که  رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  فرمود: ( إن  من خياركم  أحاسنكم  أخلاقا)؛ يعني: (بهترین  شما  خوش  اخلاق  ترین  تان  است) بنابراین  به  اندازه برخورداری از اخلاق  خوب  از دینداری  صحیح  برخوردار خواهی شد زیرا اخلاق  در همه  جوانب  دین  نقش  دارد  و هرفردی  که  اخلاق خوبش از تو بیشتر   باشد  دینداری  اش  از تو بیشتر  و بهتر  است؛ و گواه این سخن حدیثی است که  امام  احمد  رحمه  الله  از ابوهریره  رضی  الله  عنه  روایت  کرده  است که  رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  فرمود: (أكمل  المومنين  إيمانا  أحسنهم  خلقا) يعنى: (با ایمان  ترین مؤمنان  خوش  اخلاق  ترین  آنها  است) و فضیل  بن  عیاض  رحمه  الله  می گوید: (من ساء  خلقه  ساء  دينه)؛ يعني: (هر فردی  که  اخلاقش  بد  باشد  دینداری  اش  نیز  بد  است).

بنابراین  دین  انسان؛ بدون  اخلاق  خوب  ناقص  است  و دینش  کامل  نخواهد  شد  مگر  آنکه  اخلاقش  را خوب  کند، با مردم  تعامل  پسندیده  داشته  باشد، به  آنها  خیر  برساند، آزارشان  ندهد  و در رساندن  خیر  و نیکی  به  آنها  شتاب  کند.

احادیث  بسیاری  از  رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  در خصوص  ارتباط  اخلاق  خوب  با کمال دینداری  صحیح  وارد  شده  است که  از جمله  می توان  به  حدیثی  که  امام  احمد (۷۸۷۹) از ابوهریره  رضی  الله  عنه  روایت  کرده  اشاره  کنیم  که  رسول  الله  صلی  الله  عليه  وسلم  فرمود: (من لايشكر  الناس  لايشكر الله) يعني: (فردی  که  از-زحمات مردم - قدردانی  نکند  از نعمت  های  الله  هم  قدردانی  نمی کند) مفهوم  حدیث  چنین  است  که: فردی  که  عادت  به  ناسپاسی  در برابر کارهای خوب و زحمات  مردم  دارد و از آنها  تشکر نمی کند  همین  عادت  در آینده  تبدیل  به  ناسپاسی  کردن  در مقابل  نعمت  های  الله متعال  خواهد  شد  از این رو  جای  شگفتی  نیست  که  انسان  مومن  با اخلاق  خوبش  به  مرتبه  روزه  دار  روز  و نمازگزار  شب  می رسد  همانطور که در حدیث  ام  المؤمنين  عائشه  رضی  الله  عنها  وارد  شده  است.

شاعر  می گوید:

و لو أني  خيرت  كل  فضيلة.      ما اخترت  غير  مكارم  الاخلاق

يعنى: اگر  من در انتخاب  همه  فضیلت  ها  آزاد  باشم  جز  فضیلت  های  اخلاقی ( خوش  اخلاق  بودن) را انتخاب  نمی کنم.

زیبایی  فضیلت  های  اخلاقی  و قدر  و منزلت  آن  تنها  در شمردن آنها و ستودن خوش اخلاقان  خلاصه  نمی شود  بلکه  زیبایی  حقیقی  فضیلت  های  اخلاقی  در عمل  به  آن هویدا  می شود و ترجمه  عملی  آن  در زندگی  با خوش  اخلاقی  و ارتباط  خوب  با مردم  محقق  می گردد.

بسیارند  کسانی  که  در باره  خوش  اخلاقی  تبلیغ  می کنند، سخاوت  را دوست  دارند و شیفته  کرم  و  بخشش هستند و  صبر  و شکیبایی و خوش رفتاری  و ملایمت  و تأنى  و شجاعت  و  کمک  رسانی  و خوش  برخوردی با  همسایه و صله  ارحام  و وفای  به  عهد  و راستگویی  و سایر  ویژگی  های  خوش  اخلاقی  را می ستایند  و تعریف  و تمجید  می کنند  اما  تنها  بهره  و نصیب  شان  از این  تبلیغ  فقط  خرسند  شدن  از آن  است.

امروز بسیار  می شنویم  که  سخاوت  را با زبان  مدح  و تمجید  می کنند  و در عمل، بخل  و خساست  به  خرج  می دهند.

بخشش و کرم  را با زبان  می ستایند اما  در عمل  ترک  می کنند و همینطور  سایر  فضائل  را تعریف  می  کنند  اما در افعال  شان  هیچ  خبری  از آن  نیست  زیرا  عمل  کردن سخت  است  و همت  می طلبد.

و چه  درست  گفت: "الجود  یفقر  و الإقدام  قتال" یعنی: سخاوت- با وجود اینکه  مایه  نامداری  و شهرت می شود- اما  فقیر  می کند  و روی  آوردن  به  جنگ- با اینکه  مایه آوازه جنگجو  به  شجاعت- می شود  اما  او را می میراند.

بنابراین هر  دستاوردی  هزینه  ای  دارد  که  باید  پرداخت  شود  و اصل  در هرچیز  عمل  کردن  به  آن  است  نه  شعار  دادن.

ما خود  و شما  را فرا می خوانیم  تا خوش  اخلاقی را در وجود  خودمان  و اعمال مان  پیاده  کنیم  و نفس  های مان  را بر آراسته  شدن  به  اخلاق  پسندیده پیروز  کنیم  و موانعی  که  در این  مسیر  هستند  را برطرف  کنیم  و لازمه  این  مهم  آن  است  که  رفتارمان  را به دقت بررسی  کنیم  و با دیدی  بینا در رفتار  های  مان  با مردم  تجدید  نظر  نماییم  و این  بررسی  و تجدید  نظر  را پی در پی  انجام  بدهیم  و با حرکتی  پیوسته  فضیلت  های  اخلاقی  را در خود  و اطرافیان  مان  احیاء  بکنیم.

وإن  هو لم  يحمل  علي  النفس  ضيمها           فليس  الي  حسن  الثناء  سبيل

يعني: اگر انسان  بر  ظلم  و شرارت  نفس  خود  غلبه  نکند  پس منتظر ذکر خیر  از سوی  هیچکس  نباشد.

ما در زندگی  روزمره  خود  موارد  ناخوشایندی از بداخلاقی  ها و رفتارهای  ناپسند  از  خود و اطرافیان مان  می بینیم  و من معتقدم  بیشتر  این  تخلفات  اخلاقی  به  دلیل  عدم  آگاهی  از فضیلت  های  اخلاقی  نیست  بلکه  به  دلیل  سستی  و کوتاهی کردن  در قبال  عمل  کردن به فضیلت  ها  و شکست خوردن در مقابل نفس  و عدم تحمیل  از فضیلت  های  مذکور بر  آن  است.

پرودگارا رشد  و هدايت مان  را به  ما الهام  كن  و ما را از گزند  نفس  های  مان  مصون  بدار.

منبع: https://www.almosleh.com/ar/index-fa-show-30044.html