سایت دائرة المعارف شبکه اسلامی

www.IslamWebPedia.com

  عنوان مقاله : فضيلت نماز
 

شماره مقاله :

11208  

تعداد مشاهده :

284

 

     

 

فضيلت نماز

 1ـ نماز، انسان را از كارهای زشت و ناپسند، باز می‌دارد.

 الله متعال می‌فرماید: «ای پیامبر! بخوان آنچه را كه از قرآن به تو وحی شده است و نماز را بر پای دار. همانا نماز، انسان را از كارهای زشت و ناپسند، باز می‌دارد. و یاد الله از همه چیز والاتر است و الله متعال می‌داند كه شما چه كارهایی را انجام می‌دهید».[1]

2- نماز، بعد از شهادتین، بهترین عمل، شمرده می‌شود. عبدالله بن مسعود رضی الله عنه می‌گوید: از  رسول الله صلی الله علیه وسلم پرسیدم: كدام عمل، بهتر است؟ فرمود: «نمازی كه در وقتش خوانده شود». پرسیدم: بعد از آن، كدام عمل، بهتر است؟ فرمود: «نیكی به پدر و مادر» پرسیدم: پس از آن كدام عمل، بهتر است؟ فرمود: «جهاد در راه الله»([2]).

3- گناهان را پاک می کند. جابر بن عبدالله رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ كَمَثَلِ نَهْرٍ جَارٍ غَمْرٍ عَلَى بَابِ أَحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّات»([3]). «مثال نمازهای پنج‌گانه مانند اینست كه نهر پر آبی، مقابل درب خانه یكی از شما جریان داشته باشد و شما روزانه، پنج مرتبه در آن، غسل نماید». پس همانطور كه هر كس، روزانه پنج بار غسل كند، چركی بر بدنش باقی نمی‌ماند، آن كس كه روزانه پنج بار نماز بخواند، گناهی برایش باقی نمی‌ماند. (مترجم).

4- نماز، باعث كفاره گناهان می‌شود. ‌ابوهریره ‌رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الصَّلَوَاتِ الْخَمْسُ وَالْجُمْعَةُ إِلَى الْجُمْعَةِ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ مُكَفِّرَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا اجْتُنِبَتِ الْكَبَائِرُ»([4]). «نمازهای پنج گانه و جمعه تا جمعه دیگر و رمضان تا رمضان دیگر باعث كفاره گناهانی می‌شود كه حد فاصل آنها انجام گرفته است. البته گناهان كبیره از این قاعده مستثنی هستند (و نیاز به توبه دارند)».

5- نماز، در دنیا و آخرت، برای نمازگزار، نور است. عبدالله بن عمر رضی الله عنه می‌گوید: روزی رسول الله صلی الله علیه وسلم سخن از نماز به میان آورد و فرمود: «مَنْ حَافَظَ عَلَيْهَا كَانَتْ لَهُ نُورًا وَبُرْهَانًا وَنَجَاةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهَا لَمْ يَكُنْ لَهُ نُورٌ وَلَا بُرْهَانٌ وَلا نَجَاةٌ وَكَانَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ قَارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَأُبَيِّ بْنِ خَلَفٍ»([5]). «هر كس كه از نمازش محافظت كند (پایبند آن باشد) روز قیامت، برایش نور و حجت و نجات خواهد بود. و هر كس از آن محافظت نكند، روز قیامت، برایش نور و حجت و نجاتی نخواهد بود و با قارون، فرعون، هامان و ابی بن خلف، حشر خواهد شد».

و در حدیث ابومالک اشعری رضی الله عنه آمده است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «نماز، نور است»([6]). و در حدیث بریده رضی الله عنه آمده است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «بَشِّرِ الْمَشَّائِينَ فِي الظُّلَمِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»([7]). یعنی: «كسانی را كه در تاریكی ها به مساجد می‌روند، به نوری كامل در روز قیامت، مژده ده».

6- الله متعال به وسیله نماز، به انسان رفع درجه، عنایت می‌كند و گناهانش را می‌بخشد. ثوبان رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم خطاب به من فرمود: «عَلَيْكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ لِلَّهِ فَإِنَّكَ لا تَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلا رَفَعَكَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْكَ بِهَا خَطِيئَةً»([8]). یعنی: «بسیار، سجده كن زیرا الله متعال با هر سجده، یک درجه به تو عنایت می‌كند و یک گناه، از تو محو می‌گرداند».

7- نماز، یكی از بزرگترین عوامل مرافقت رسول الله صلی الله علیه وسلم در بهشت است. ربیعه بن كعب اسلمی رضی الله عنه می‌گوید: با رسول الله صلی الله علیه وسلم بیتوته می‌كردم، شبی، آب وضو و آنچه را كه مورد نیاز رسول اكرم صلی الله علیه وسلم بود، برایش آوردم. رسول الله صلی الله علیه وسلم به من گفت: «بخواه». گفتم: همراهی تو را در بهشت می‌خواهم. فرمود: «آیا خواسته دیگری هم داری»؟ گفتم: خواسته‌ام همین است. ایشان صلی الله علیه وسلم فرمود: «پس با كثرت سجده، مرا یاری كن»([9]). (تا برایت شفاعت كنم)

8- رفتن برای نماز، باعث نوشته شدن حسنات، رفع درجات و ریختن گناهان می‌گردد. ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللَّهِ لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالْأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً»([10]). یعنی: «هر كس، در خانه اش طهارت نماید. سپس، بسوی یكی از خانه های الله (مساجد) برود تا فرضی از فرایض الله را ادا كند، با یک گام، گناهی از او می‌ریزد و با گام دیگر، درجه‌ای به درجاتش افزوده می‌شود».

و در حدیثی دیگر آمده است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاةِ لَمْ يَرْفَعْ قَدَمَهُ الْيُمْنَى إِلا كَتَبَ وَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَلَمْ يَضَعْ قَدَمَهُ الْيُسْرَى إِلا حَطَّ عَنْهُ سَيِّئَةً»([11]). یعنی: «هر یک از شما خوب وضو بگیرد. سپس بسوی مسجد، بیرون برود. هنگامی كه قدم راستش را بر می‌دارد، یک نیكی برایش نوشته می‌شود و هنگامی كه قدم چپش را به زمین می‌گذارد، یک گناه از گناهانش، نابود  می‌شود».

رفت و آمد به مسجد باعث تدارک ضیافت، در بهشت می‌گردد. ابوهریره رضی الله عنه می‌‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَنْ غَدَا إِلَى الْمَسْجِدِ أَوْ رَاحَ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجَنَّةِ نُزُلا كُلَّمَا غَدَا أَوْ رَاحَ»([12]). «هر كس به مسجد، رفت و آمد كند، الله متعال، برای هر رفت و آمد و برگشتن، ضیافتی در بهشت، تدارک می‌بیند».

10ـ گناهانی كه از یک نماز تا نماز دیگر، انجام می‌گیرد، بوسیله نماز، بخشیده می‌شود. عثمان‌رضی الله عنه می‌گوید: شنیدم كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «لا‌يَتَوَضَّأُ رَجُلٌ ‌مُسْلِمٌ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ فَيُصَلِّي صَلاةً إِلا‌غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا بَيْنَهُ ‌وَبَيْنَ الصَّلاةِ الَّتِي تَلِيهَا»([13]). «هر فرد مسلمانی كه خوب وضو بگیرد و نمازی بخواند، الله متعال، گناهانی را كه از این نماز تا نماز بعدی، انجام می‌گیرد، می‌بخشد».

11- نماز، باعث كفاره گناهان گذشته می‌شود. عثمان بن عفان ‌رضی الله عنه می‌گوید: شنیدم كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا مِنِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ تَحْضُرُهُ صَلاةٌ مَكْتُوبَةٌ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهَا وَخُشُوعَهَا وَرُكُوعَهَا إِلا كَانَتْ كَفَّارَةً لِمَا قَبْلَهَا مِنَ الذُّنُوبِ مَا لَمْ يُؤْتِ كَبِيرَةً وَذَلِكَ الدَّهْرَ كُلَّه»([14]). یعنی: «هر فرد مسلمانی كه نماز فرضی را در یابد و برای آن، خوب وضو بگیرد و خشوع آن را بخوبی رعایت كند و ركوعش را هم درست انجام دهد، این نماز، باعث كفاره گناهان گذشته‌اش می‌شود. البته بجز گناهان كبیره. (نیاز به توبه دارند) و تمام عمر اینگونه است».

12- تا زمانی كه نمازگزار بر مصلایش نشسته باشد، فرشتگان برایش دعا می‌كنند و تا وقتی كه بخاطر نماز نشسته باشد، گویا مشغول نماز خواندن است.

ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «صَلاةُ الرَّجُلِ فِي جَمَاعَةٍ تَزِيدُ عَلَى صَلاتِهِ فِي بَيْتِهِ وَصَلاتِهِ فِي سُوقِهِ بِضْعًا وَعِشْرِينَ دَرَجَةً وَذَلِكَ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ لا يَنْهَزُهُ إِلا الصَّلاةُ لا يُرِيدُ إِلا الصَّلاةَ فَلَمْ يَخْطُ خَطْوَةً إِلا رُفِعَ لَهُ بِهَا دَرَجَةٌ وَحُطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ حَتَّى يَدْخُلَ الْمَسْجِدَ فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَانَ فِي الصَّلاةِ مَا كَانَتِ الصَّلاةُ هِيَ تَحْبِسُهُ وَالْمَلائِكَةُ يُصَلُّونَ عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مَجْلِسِهِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ يَقُولُونَ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيْهِ مَا لَمْ يُؤْذِ فِيهِ مَا لَمْ يُحْدِثْ فِيهِ»([15]). «نمازی را كه شخص، با جماعت، ادا می‌كند بر نمازی كه در خانه و یا بازار می‌خواند، بیست و اندی درجه، برتری دارد. بخاطر اینكه اگر شخص، خوب وضو بگیرد. سپس، به مسجد برود و هیچگونه انگیزه و هدفی بجز نماز نداشته باشد، با هر گامی كه بر می‌دارد، یک درجه به درجاتش، افزوده می‌شود و یک گناه از گناهانش، كم می‌گردد تا اینكه وارد مسجد شود. پس از ورود به مسجد تا زمانی كه بخاطر نماز، آنجا نشسته باشد، فرشتگان برایش دعا می‌كنند و می‌گویند: بارالها! به او رحم كن، بارالها! او را بیامرز، بارالها! توبه‌اش را بپذیر».

13- انتظار كشیدن برای نماز، جهاد در راه الله، شمرده می‌شود. ابوهریره ‌رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:

«أَلا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلاةِ بَعْدَ الصَّلاةِ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمُ الرِّبَاط»([16]). «آیا شما را به چیزی، راهنمایی نكنم كه الله متعال بوسیله آن، گناهان شما را نابود می‌كند و به درجات شما می‌افزاید؟ صحابه گفتند: بلی ای رسول الله. فرمود: كامل نمودن وضو هنگام مشكلات، زیاد قدم برداشتن بسوی مساجد و انتظار نماز بعدی پس از هر نماز. پس اینست جهاد، اینست جهاد».

14ـ پاداش هر اهل نمازی كه نماز از دستش برود، مانند پاداش كسی است كه در نماز (جماعت)، حضور پیدا كرده است. ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ رَاحَ فَوَجَدَ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا أَعْطاهُ اللَّهُ مِثْلَ أَجْرِ مَنْ صَلاهَا وَحَضَرَهَا لا يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أَجْرِهِمْ شَيْئًا»([17]). «هر كس، خوب وضو بگیرد. سپس، برود و ببیند كه مردم نماز (جماعت) خوانده‌اند، الله متعال به او مانند كسی پاداش می‌دهد كه در نماز حضور یافته و آن را ادا كرده است بدون اینكه چیزی از اجر آنها كاسته شود».

15- هرگاه شخص، وضو بگیرد و برای ادای نماز، بیرون رود‌ تا زمانیكه بر می‌گردد، در حال‌خواندن نماز، بحساب می‌آید‌و رفت و برگشت او، برایش نوشته می‌شود. ابوهریره‌ رضی الله عنه می‌گوید: رسول‌الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِذا تَوضَأ أحَدَكُم في بيته ثٌم أتي المَسجِد كان فِي صَلاة حَتي يَرجِع فَلا يَقٌل: هَكَذا وَ شَبكَ بَينَ أصَابه»([18]). «هرگاه یكی از شما در خانه‌اش، وضو بگیرد، سپس، به مسجد برود تا زمانی كه برگردد، در نماز بسر می‌برد. پس اینگونه نكند و انگشتان دستهایش را تو در تو نمود».

و در روایتی دیگر، ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَن حيِنَ يَخرٌج مِن مَنزِله إِلي مَسجِدي فَرِجل تَكتٌب حَسَنَة وَ رِجلٌ تحطُّ سَيّئه حَتي يَرجِع»([19]). «از زمانی كه یكی از شما از منزلش بسوی مسجد من، بیرون می‌آید، یک گامش، نیكی نوشته می‌شود و گام دیگرش، باعث بخشیده شدن گناهی می‌گردد تا زمانیكه مراجعت نماید».

 

منبع: جایگاه نماز در اسلام از دیدگاه کتاب و سنت, مؤلف: دكتر سعيد بن علي بن وهف قحطاني، ترجمه: عبدالقادر ترشابی.

 



[1] - ﴿ٱتۡلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِۗ وَلَذِكۡرُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَصۡنَعُونَ ٤٥﴾؛[العنكبوت: 45]

[2]- بخاری (7534) و مسلم (85).

[3]- مسلم (668).

[4]- مسلم (233).

[5]- امام احمد در مسندش(2/169) و دارمی (2/301). و امام منذری در كتاب الترغیب والتهریب می‌گوید: ا مام احمد آن را با سند خوب روایت نموده است.

[6]- مسلم (223).

[7]- ابوداوود (561) و ترمدی (223) و آلبانی در مشكاه (1/224) آن را صحیح دانسته است چون شواهد زیادی دارد.

[8]- مسلم (488).

[9]- مسلم (488).

[10]- مسلم (666).

[11]- ابوداوود (563).

[12]- بخاری (662) و مسلم (669) .

[13]- مسلم (227).

[14]- مسلم (228).

[15]- بخاری (2129) و مسلم (649).

[16]- مسلم (251).

[17]- ابوداوود (564) و نگا صحیح سنن ابوداوود (1/131).

[18]- صحیح ابن خزیمه (1/229) و  حاكم(1/206) با تصحیح حاكم و موافقت ذهبی و نگا صحیح ترغیب و ترهیب (1/118) تألیف آلبانی.

[19]- صحیح ابن حبان (1620) و نسائی (2/42) و  حاكم (1/217) با تصحیح حاكم و موافقت ذهبی و تصحیح آلبانی در صحیح ترغیب و ترهیب (1/121).