Untitled Document
 
 
 
  2017 Nov 24

----

05/03/1439

----

3 آذر 1396

 

تبلیغات

حدیث

 

 پيامبر صلى الله عليه و سلم فرموده است: " أسرعوا بالجنازة فإن تك صالحة فخير تقدمونها ، وإن تكن غير ذلك فشر تضعونه عن رقابكم " . (صحيح مسلم) يعنى: "در تشييع جنازه شتاب ورزيد، زيرا اگر شخص نيكوكار باشد پس چيز نيكويى را به جلو ميبريد و اگر نيكوكار نباشد پس شَرّى را از گردنتان رها ميسازيد."

 معرفی سایت

نوار اسلام
اسلام- پرسش و پاسخ
«مهتدين» (هدايت يافتگان)
اخبار جهان اسلام
تاریخ اسلام
کتابخانه آنلاین عقیده
سایت اسلام تکس - پاسخ به شبهات دینی
خانواده خوشبخت
شبکه جهانی نور
سایت خبری تحلیلی اهل سنت
بیداری اسلامی
صدای اسلام

 

 

 

  سخن سایت

قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

لیست الفبایی     
               
چ ج ث ت پ ب ا آ
س ژ ز ر ذ د خ ح
ف غ ع ظ ط ض ص ش
ه و ن م ل گ ک ق
ی
   نمایش مقالات

هنر>خط و خوشنویسی>ابن بواب

شماره مقاله : 10096              تعداد مشاهده : 790             تاریخ افزودن مقاله : 13/3/1390

ابن بواب


خط نسخ اولیه، دو صفحه از قرآن، خط ابن بواب. محل نگهداری کتابخانه چستر بیتی ابوالحسن علاالدین علی بن هلال مشهور به ابن بواب (درگذشت ۱۰۲۲ یا ۱۰۳۱ م در بغداد) ملقب به «قبله الکتاب» از معروفترین خوشنویسان در اوائل سده پنجم هجری/یازدهم میلادی در دوره خلفای عباسی و آل بویه است. او در خطوط مختلف به جا مانده از ابن مقله تصرفاتی کرد و قواعدی تازه در خوشنویسی به‌وجود آورد.
ابن بواب به‌عنوان استاد زمان خود شناخته شد و شیوه‌ای که او در خوشنویسی پدید آورد تا حدود دویست سال تا هنگام حمله مغول بدون رقیب بود[۱] و قوانینی که برای خوشنویسی وضع کرد که به خط منسوب شهرت دارد او قواعد نوینی در خوشنویسی به وجود آورد و برای نخستین بار میزان سنجش حروف را تحت قاعده «نقطه» درآورد. این قواعد هنوز هم پس از گذشت نزدیک به هزار سال در اغلب خطوط اسلامی و توسط همه خوشنویسان رعایت می‌شود.[۲] خط نسخ که توسط او شکل نهایی و متکامل یافت رفته رفته به خط رایج تمامی سرزمین‌های اسلامی تبدیل شد و امروزه اغلب حروف چاپی مدرن عربی و فارسی با استفاده از این خط طراحی شده‌اند.

زندگی
درباره زندگی علی ابن هلال اطلاعات بسیار اندکی در دست است. تاریخ و محل تولد او دقیقاً مشخص نیست آنچه از منابع گوناگون پیداست در اواخر سده چهارم هجری/ دهم میلادی اتفاق افتاده و او بیشتر عمر خود را در بغداد گذرانده و مدتی نیز در شیراز بوده‌ است. برخی او را قطعاً ایرانی و شیعه دانسته‌اند[۳] و برخی منابع معتبر او را عرب و متولد عراق می‌دانند.[۴] ابن‏بواب خوشنویسی را نزد محمد بن‏ اسد آموخت و سپس نزد محمد بن‏ علی شیرازی سمسمائی یا سِمسِانی تکمیل کرد که هر دو از شاگردان «ابن‏مقله» بوده‌اند. او را همچنین شاگرد شخصی به‌نام ابراهیم سبکری سیستانی می‌دانند.[۵] شاگردان معروف او عبارتند از: محمدبن عبدالملک و سید قاسم که آنها دارای شاگردانی مانند احمد بن فضل‏الله ترکستانی و عبدالمؤمن بن‏صفی‏الدین اصفهانی بودند که سرانجامِ آنان به استاد بزرگی چون یاقوت مستعصمی این هنر را منتقل کردند که سلسله دیگر خوشنویسان ایران و عرب و ترکیه به او برمی‌گردد به این ترتیب در شجره اجازات خوشنویسی یاقوت، عموم خوشنویسان از شاگردان ابن بواب بوده‏اند[۶] و ابن بواب سنتی را که به وسیله ابن مقله پایه‌ریزی شده بود قوام بخشید و از طریق یاقوت مستعصمی به خوشنویسان دیگر انتقال داد؛ هرچند هرگز این دو را به‌طور مستقیم ندیده بود.
ابداع خط ریحان و محَقَّق را به او منسوب می‌کنند. او در خطوطی که پیشتر توسط ابن مقله به‌وجود آمده بود به‌ویژه نسخ و توقیع اصلاحاتی انجام داد و بسیاری از آثار او را برای شاگردانش جمع‌آوری و حفاظت کرد.[۷] خط نسخ به‌دست او چنان منزه شد که خطی که ناسخ همه خطوط برای کتابت قرآن گردید. این خط که در زمان ابن‏مقله و توسط وی قاعده‌مند شده بود و ابن‏مقله آن را خط «بدیع» می‌نامید از این پس مقبولیت یافت.[۸]
پدرش دربان القادر بالله خلیفه عباسی (فرمانروایی ۹۹۱-۱۰۳۱ م) و خود از نزدیکان القادر و یا به قولی از ملازمان بهاالدین دیلمی بود. گفته‌می‌شود پدرش نگهبان درب «بیت‏القضاء» و یا پرده‏دار دربار آل بویه بوده او به مناسبت شغل پدر به ابن بواب شهرت یافت.
شروع زندگی هنری وی با نقاشی در خانه‏ها آغاز شد، سپس به هنر کتاب‌آرایی پرداخت و در کنار تذهیب٬ خوشنویسی را نیز آغاز کرد. در همان زمان او تحصیلات ادبی را ادامه داد به طوری که مدتها واعظ دربار محمد منصور در بغداد بود. وی در زبان عربی ادیبی توانا بود و اشعاری از او باقی است.[۹]
آوازه او به جایی رسید که بهاءالدوله فرزند عضدالدوله دیلمی در روزگار آل بویه وی را کتابدار و امین کتابخانه خویش در شیراز کرد. کتابخانه دیلمی در شیراز در قرن چهارم هجری شهرت بسیاری داشت و می‏گویند که تنها فهرست این کتابخانه چندین جلد بوده‌ است. در برخی منابع تاریخی از ابن بواب نقل شده:[۱۰]« در شیراز عهده‏دار کتابخانه بهاءالدوله بودم، روزی میان کتابها نسخه‏ای دیدم که جلدی سیاه داشت، آن را باز کردم، قرآنی بود به خط ابن‏مقله، اما جزء سی‏ام آن کامل نبود. این قرآن را به بهاءالدوله نشان دادم و از او خواستم تا اجازه دهد تا بررسی‏ام را به همان شیوه ابن‏مقله بنویسم و اگر وی نتوانست تشخیص دهد جایزه‏ای به من عطا نماید. به کتابخانه رفتم و کاغذی کهنه را انتخاب [کردم] و مشغول کتابت گردیدم. بعد از چندی که قرآن آماده شده بود و یک سال از این رویداد گذشته بود، در دربار، بهاءالدوله سراغ قرآن را گرفت. به او نشان دادم، او نتوانست فرقی بین خط من و ابن‏مقله قایل شود و جایزه‏ای که از او خواستم تعدادی برگه‏های کاغذ کهنه بود که در کتابخانه وی وجود داشت. »
اطلاعاتی که از وی در دست است نشان می‏دهد که وی به لباس و آرایش موهای خود بی‏توجه و ریش بلندی داشته است. گفته می‌شود روزی «نصر بن‏ مسعود» از کاتبان دیوان حکومتی، ابن بواب را اتفاقی دید و بی‌درنگ دست او را بوسید و گفت دست تو را برای آن می‌بوسم که در بغداد مانند و مثل نداری، و دیگر اینکه در حسن خط نادرهٔ دورانی و دیگر در عمرم کسی غیر از تو ندیدم که فاصله عمامه تا لحیه (ریش) او دو ذرع و نیم باشد![۱۱]
ابن بواب با همه شهرت و تلاش و محبوبیتی که در میان مردم داشت از جهت معیشتی و گذران زندگی به‌شدت در مضیقه بوده‌ است. یاقوت حموی مولف کتاب «معجم‏البلدان» گفته است که نامه‏ای از وی دیدم که به یکی از اعیان شهر نوشته بود که چرا به وعده خود وفا نکرده و «دو دینار» به او نداده بود؟ یاقوت حموی ادامه می‌دهد که برای گرفتن دو دینار هفتاد سطر عبارت ادبی نگاشته بود که پس از مرگش این نامه به ۱۷ دینار فروخته شد و قیمت آن پس از اندکی به ۲۵ دینار رسید. در کتب تاریخی مطالبی است که نشان می‏دهد چگونه خط ابن بواب پس از مرگش بسیار گرانبها و پرقیمت شده و خرید و فروش می‏شده‌ است.[۱۲]

درگذشت 
با همه شهرتش درگذشت او به دقت ثبت نشده. گاهی درگذشت او را در سال ۴۲۳ ه‍. ق/۱۰۳۱ م ذکر کرده‌اند[۱۳] و منابعی مانند ابن خلکان و برخی کتب دیگر آورده‏اند که وی در روز پنجشنبه در ماه جمادی‏الاول سال ۴۱۳ ه‍. ق/۱۰۲۲ م[۱۴] در بغداد از دنیا رفت و در کنار آرامگاه احمد بن حنبل به خاک سپرده شد.[۱۵]

آثار
ابن بواب به‌نگارش نسخه‌های متعددی از قران پرداخت و گفته می‌شود ۶۴ قرآن در طول عمر خود نگارش کرد که تعداد زیادی از آنها باقی نمانده‌است. از آثار شناخته شده او می‌توان به‌این موارد اشاره کرد:[۱۶]
۱- در ترکیه موزه توپقاپی، شعر سالمه‏بن جندل با امضا به تاریخ رمضان سال ۴۱۳ ه‍. ق و هم در آنجا دو صفحه به قلم طومار به خط وی موجود است.
۲- در ترکیه در گنجینه اوقاف موزه آثار ترکیه کتاب «بزوغ‏الهلال» مورخ به سال ۴۰۸ ه‍. ق
۳- در ترکیه گنجینه ایاصوفیه، جنگی در «آداب و حکم» با خط ثلث.
۴- قرآن در کتابخانه آیت‌الله نجفی مرعشی
۵- قرآن به صورت کامل و جامع از ابتدا تا انتها به خط وی که بسیار سالم باقی مانده و در سال ۳۹۱ ه‍. ق نوشته شده است. این قرآن در مجموعه موزه چستربیتی ( CHESTER BEATTY ) دوبلین نگهداری می‏شود. این قرآن در سال ۱۹۸۳ در تعداد ۲۰۰ نسخه چاپ و در معرض فروش قرار گرفت.
۶- یکی از زیباترین آثار او نسخه‌ای است به خط ریحان که در مسجد لاللی استانبول نگهداری می‌شود و هدیه سلطان عثمانی، سلطان سلیم اول (۱۴۷۰-۱۵۱۲ م) است.[۱۷]


پانویس 
↑ Encyclopædia Britannica
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ Encyclopædia Britannica
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ Encyclopædia Britannica
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ پیدایش و سیر تحول هنر خط، ص ۷۳
↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ کمال حاج سید جوادی
↑ Encyclopædia Britannica

منابع:
Ibn al-Bawwāb. Encyclopædia Britannica. بازدید در تاریخ ۲ دی ۱۳۸۹.
‌کمال حاج سید جوادی. ابن بواب خطاط بزرگ كلام‏الله مجيد. roatnet.com. بازدید در تاریخ ۲ دی ۱۳۸۹.
پیدایش و سیر تحول هنر خط، انتشارت یساولی، چاپ دوم ۱۳۶۰ ش
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Ibn al-Bawwab»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲ دی ۱۳۸۹).

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد 



 
بازگشت به ابتدای صفحه     بازگشت به نتایج قبل                       چاپ این مقاله      ارسال مقاله به دوستان

اقوال بزرگان     

عن أبي الهياج الاسدي قال : قال لي على بن أبي طالب: «ألا ابعثك على ما بعثني عليه رسول الله صلى الله عليه وسلم أن لا تدع تمثالا [رواية :صورة ] [في بيت] إلا طمسته، ولا قبرا مشرفا إلا سويته».  ابوهياج اسدي روايت مي کند: علي ابن ابي طالب رضي الله عنه به من گفت: آيا تورا مامور به انجام کاري نکنم که رسول الله صلي الله عليه وسلم براي انجام آن کار مرا امر کردند؟ هر تصويري که در خانه اي ديدي آنرا ازبين ببر و هر قبري را که مرتفع بود با زمين هموار کن. صحيح مسلم (3/61).

تبلیغات

 

منوی اصلی

  صفحه ی اصلی  
 جستجو  
  روز شمار وقايع
  عضویت در خبرنامه  
پیشنهادات وانتقادات  
همكارى با سايت  
ارتباط با ما  
 درباره ی ما  
 

تبیلغات

آمار

خلاصه آمار بازدیدها

امروز : 1850
دیروز : 2925
بازدید کل: 7983490

تعداد کل اعضا : 613

تعداد کل مقالات : 11134

ساعت

نظر سنجی

كداميك از كانال‌هاى اهل سنت فارسى را بيشتر مي‌پسنديد؟

كانال فارسى نور

كانال فارسى كلمه

كانال فارسى وصال

نمایش نتــایج
نتــایج قبل
 
.محفوظ است islamwebpedia.com تمامی حقوق برای سایت
All Rights Reserved © 2009-2010