قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

اصطلاح (دين) يکي از اصطلاحات اساسي و کليدي قرآن مي باشد. اين اصطلاح در قرآن کريم با معاني متعدد و مصاديق مختلفي بکار گرفته شده است. در اين مقاله سعي داريم در مورد آن ها کمي بيشتر بدانيم:



واژه ي (دين) از ريشه ي "دان" در عربي به معني پذيرفتن يک ديانت خاص مي باشد که: مي گويند که کسي " دَيِّن " يعني: آن دين را پذيرفت. "تدينَ به" بمعني پايبند بودن به فلان مسلک مي باشد. منظور از کاربرد واژه ي (الدِّين) درکل به اين مفهوم است: آنچه فرد به عنوان دين و آئين مي پذيرد و آن در اعتقاد و کردار خويش مي پذيرد. در معني جداگانه اي "دين" به معني پيروي و پايبندي فرد به اصول و انديشه هايي است که بدان ها ملتزم مي باشد.

و ( الدَّيّانُ ): از نام هاي باري تعالي است. معني آن داور و قاضي است. و نيز ( الدَّيَّانُ ): بمعني قهار يعني چيره گر است. در حديث ابوطالب آمده است که پيامبر صلي الله عليه و سلم فرموده اند: ( أُريد من قريش كلمة تَدينُ لهم بها العرب ) بدين معنا که: " از قريش (پذيرش) کلمه اي را مي خواهم که با آن بر تمام عرب چيره گردند." ترمذي و ديگران روايت نموده اند.


( الدِّين ): به معني فرمانبردن و اطاعت کردن. مي گويند "قد دِنْته ودِنْتُ له" يعني از او اطاعت نموده و در برابرش سربزيرآرودي. از حضرت علي رضي الله عنه آمده است که: ( محبةُ العلماءِ دِينٌ يُدانُ به ) يعني:(دوستي علماء فرماني است که به همه به آن گردن نهند.)


( الدِّين ): يعني اسلام. خداوند متعال فرموده است: (ان الدين عند الله الاسلام) يعني: دين در نزد خدا، اسلام است. (آل عمران:19) و معني (قد دِنْتُ به) آنست که آن را شيوه و مسلک خويش در زندگاني قراردادم.



و( الدين ) يعني: حسابرسي و مجازات. در حديث چنين آمده است: ( الكيِّس من دانَ نَفْسَه، وعَمِلَ لما بعد الموت؛ والأَحْمَقُ من أَتْبَعَ نفسه هواها وتَمَنَّى على الله ) يعني: " زيرک کسي است که نفس خود را محاسبه نموده و براي زندگي بعد از مرگ کار کند، و نادان کسي است که نفسش را بدنبال آرزوها و هواي خويش کشاند، و از خدا اميد داشته باشد." از امام احمد و ديگران. ابوعبيد در بيان " دانَ نفسه " مي گويد: معني آن فرمانبردار و به بندگي درآوردن نفس است. نيز گفته اند به معناي حسابرسي نمودن آن مي باشد.



( الدِّين ): پاداش دهي. فرمايش باري تعالي است که: (...ائنا لمدينون) آيا واقعاً ما مجازات شوندگانيم؟!» (صافات:53) (مدينون) در اينجا يعني پاداش گرفتگان و مجازات شوندگان. در صحيح بخاري (به عنوان حديث معلق) چنين آمده است که: ( كما تَدِينُ تُدان ) يعني: چنان که پاداش مي گيري پاداش داده خواهي شد. يعني با توجه به کردارهايت به تو مجازات يا پاداش مي دهند.


و( يومُ الدِّين ): روز جزا (يا پاداش) است. فرموده ي باري تعالي است: (ملك يوم الدين) (خداوندي كه) مالك روز جزاست. (فاتحه: 4) يعني مالک روز مجازات و پاداش دهي.


و( الدِّينُ ): عادت و وضعيت. در ميان عرب گفته مي شود: " زالَ ذلك دِيني ودَيْدَني " يعني: آن پيوسته عادت وشيوه ي من است.



و( الدين ): داوري، قضاوت و پادشاهي است. در قرآن کريم آمده است که: (... ما كان ليأخذ اخاه في دين الملك) يعني: (...)او هرگز نمي‏توانست برادرش را مطابق حکم پادشاه (مصر) بگيرد(...)(يوسف:76) قتاده مي فرمايد: (" دين الملك" در اينجا يعني:) حکم و قضاوت پادشاه.


و( الدِّينُ ): وضع و حال. گويند: از يک باديه نشين چيزي پرسيدند. پاسخ داد: " اگر در حالتي جز اين نزد من مي آمدي، ترا آگاه مي ساختم." منظور وي آن بود که: اگر در وضعيتي غير آنکه اکنون در آن هستم نزد من مي آمدي، سؤالت را پاسخ مي دادم.



و از ديگر معاني دين _ غير آنچه بيان شد_ پرهيزگاري و ورع و نيز قهر مي باشد.




وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com