Untitled Document
 
 
 
  2018 Sep 19

----

08/01/1440

----

28 شهريور 1397

 

تبلیغات

حدیث

 

پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمودند: "لا تصاحب إلا مؤمنا، ولايأکل طعامک إلا تقي" (صحيح – ابن ماجة 7341)، يعنى: "تنها با مؤمن دوستي کن و کسي بجز انسان متقي از غذاي شما نخورد".

 معرفی سایت

نوار اسلام
اسلام- پرسش و پاسخ
«مهتدين» (هدايت يافتگان)
اخبار جهان اسلام
تاریخ اسلام
کتابخانه آنلاین عقیده
سایت اسلام تکس - پاسخ به شبهات دینی
خانواده خوشبخت
شبکه جهانی نور
سایت خبری تحلیلی اهل سنت
بیداری اسلامی
صدای اسلام

 

 

 

  سخن سایت

قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

لیست الفبایی     
               
چ ج ث ت پ ب ا آ
س ژ ز ر ذ د خ ح
ف غ ع ظ ط ض ص ش
ه و ن م ل گ ک ق
ی
   نمایش مقالات

فقه>مفاهیم و اصطلاحات فقهی>تعزير

شماره مقاله : 440              تعداد مشاهده : 629             تاریخ افزودن مقاله : 4/6/1388

1-  تعزير  
كلمه  تعزيركه  مصدر  باب  تفعيل  است  بمعني  تعظيم  و  ياري  آمد‌ه  است  مانند:  ’‌’ ‌ لتؤمنوا بالله ورسوله وتعزروه فتح 9 [‌تا  با  خدا  و  پيامبراو  ايمان  بياوريد  و  او  را  بزرگ  داريد  و  به  اوكمك  و  ياري‌كنيد]‌’‌’‌.  و  اين‌كلمه  بمعني  اهانت  نيز  آمده  وگفته  مي‌شود:  عزر  فلان  فلاناً  يعني  او  را  مورد  اهانت  و  خواري  قرار  داد  تا  از گناه  و كرده  ناشايست  خويش  باز  گردد.  
مقصود  از  تعزير در اصطلاح  شرع  اسلامي  تاديب  وتنبيه  است  بر:‌گناهي‌كه  شرعا  مجازات  وكفاره‌اي  ندارد  پس  مجازات  وكيفري  تاديبي  است  كه حاكم  آن  را  روا  مي‌دار‌د  بعلت  ارتكاب  جنايتي  يا  معصيتي‌كه  شرع  براي  آن‌كيفر  و  مجازات  تعيين  نكرده باشد  ياكيفر  و  مجازاتش  را  تعيين كرده  ولي  شرايط  اجراي  مجازات  شرعي  تحقق  نپذيرفته  است  مانند  تماس  و مباشرت  با  زن  بدون  انجام  عمل  جنسي  يا  مانند دزدي  چيزي‌كه  موجب  قطع  يد  نيست  ويا  مانند  جنايتي‌كه  قصاص  ندارد  و  يا  مانند  سحاق  و طبق  زدن  زنان  با  هم  ومانند  قذف  بغير زنا.  چون  معصيت‌ها  وگناهان  برسه قسم  هستند.  
1-گناهاني‌كه  حد  مشخص  شرعي  دارند  ولي‌كفاره  و  تاوان  ندارند  مانند  حدودي كه  قبلا  ازآنها  سخن  رفت‌.  
٢-‌‌گناهاني‌كه‌كفاره  و  تاوان  شرعي  دارند  ولي  حدي  برايشان  تعيين  نشده  است  مانند  نزديكي  با  همسر  در  ايام  رمضان  و  يا  در  موقع  احرام‌.
٣-گناهاني‌كه  در  شرع  برايشان‌كفاره  و  حدي  تعيين  نشده  است  مانند  اين‌گناهاني  كه  ازآنها  سخن  رفت  دراين‌گونه‌گناهان  تعزير بر  حسب  تشخيص  حاكم  شرع  واجب  ميباشد [1] .
 
٢-‌دلايل  شرعي  تعزير  
دليل  اصلي  مشروعيت  تعزير  حديثي  است‌كه  ابوداود  و  ترمذي  و  نسائي  و بيهقي  از  بهز  بن  حكيم  و  او  از  پدرش  و  از  جدش  روايت‌كرده  است  كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم  درباره  اتهام  زدن‌،  حكم  بزندان  داد  يعني  متهم  را  زنداني‌كرد.  حاكم  راي  بصحت  اين خبر  داده  است‌.  
و  اين  حبس‌كردن  براي  احتياط  بوده  است  تا  اينكه  حقيقت  آشكارگردد.  بخاري  و  مسلم  و  ابوداود  از  هاني  بن  نيار  آورده‌اند  كه  او  از  پيامبر صلي الله عليه و سلم  ‌شنيده  است  كه  مي‌گفت: لا تجلدوا فوق عشرة أسواط، إلا في حد من حدود الله تعالى  [در  تعزير  بيش  از  ده  شلاق  نزنيد  مگردر  حدي  از  حدود  الهي  باشدكه  بيشتر  بزنيد]"‌.  به  اثبات  رسيده  است‌كه  عمربن  خطاب  تعزير و  تاً‌ديب  مي‌كرد  با  تراشيدن  سر و  تبعيدكردن  و  شلاق  زدن  همانگونه‌كه  دكانهاي  مي  فروشان  را  آتش  مي‌زد  و  دهي  راكه  در آنجا  مي  مي‌فروختند  نيز  آتش  زد  و  دستور  دادكه  قصر  وكاخ  سعد  بن  ابي  وقاص  را  دركوفه  آتش  بزنند،  چون  وقتي‌كه  در  آنجا  مي‌نشست  ازمردم  پنهان  مي‌گرديد‌.
او  براي  خويش  شلا‌ق  ويژه‌اي  -  دره  -  ساخته  بود  كساني  راكه  استحقاق  زدن  داشتند،  شلاق  مي‌زد  و  خانه‌اي  را  بزندان  اختصاص  داده  بود  و  زني  راكه  نوحه‌گري مي‌كرد،  آنقدر  زد  تا  اينكه  مويهايش  پديدارگرديد.  
پيشوايان  سه‌گانه  فقهي  بغير  از  شافعي‌گفته‌اند  تعزير  براي ‌كارهائي‌  تعزير  دارند  واجب  است  و  شافعي‌گفته  است‌كه  تعزير  واجب  نيست‌.  
 
٣-‌فلسفه  مشروعيت  تعزير  و  فرق  آن  با  حدود  شرعي  
اسلام  بدينجهت  تعزير  را  مقرر  داشته  است  تا  وسيله  آن‌گناهكاران  و  مخالفين  نظام‌،  تنبيه  و  تاديب‌گردند،  فلسفه  تعزير  همان  فلسفه  و  حكمت  حدو‌د  الهي  است  كه  قبلا بيان‌گرديد،  جز آنكه  از  سه  جهت  با  حدود  فرق  دارد:
١  -‌همه  مردم  درحدود  با  هم  مساوي  هستند  در صورتيكه  تعزير نسبت  باشخاص  مختلف  فرق  مي‌كند.  هرگاه  مرد  بزرگواري  دچار  لغزش  شد  مي‌توان از  لغزش  او  صرفنظركرد  و  او  را  مورد  عفو  قرار  داد  و  اگر  مورد  مجازات  وكيفر  قرارگيرد،  لازم است  عقوبت  وكيفر  او  از  عقوبت  و‌كيفر  اشخاص  پائينتر  از  او،  كه  همان  لغزش  را مرتكب  شده‌اندكمتر  باشد،  چون  منزلت  او  شريفتر  است‌.  -‌در  حدود  چنين  نيست  -  احمد  و  ابوداود  و  نسائي  و  بيهقي  روايت  كرده‌اند  كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم  گفت‌:  " أقيلوا ذوي الهيئات عثراتهم، إلا الحدود  يعني  هرگاه‌كسي  معروف  به  شرو  تباهي  نيست‌،  دچارلغزشي  شد  يا  مرتكب گناه  صغيره‌اي‌گرديد،  يا  مرد  مطيع  و  نيكو‌كاري  بود،  و  براي  اولين  بارمرتكب  خطا  و  گناه  شد  او  را  مواخذه  و  مجازات  نكنيد  و  اگر  بايستي  كه  مجازات  شو‌د،  مجازاتش خفيف  باشد،  مگر در  حدود‌كه  همه  در  حدو‌د  يكسان  هستند.  
 ٢-‌وقتي‌كه  داوري  حدود  الهي  پيش  حاكم  رفت‌،  و  حاكم  برآن  اطلاع  پيداكرد  شفاعت  و  ميانجيگري  درباره  آنها  جايز  نيست‌،  در  حاليكه  براي  تعازير  شفاعت  و  وساطت  براي  تخفيف  يا  صرفنظركردن  ازآن  جايز  است‌.  
٣-‌اگركسي  در  تعزير  بميرد،  ضمانت  دارد.  عمر  بن  خطاب  زني  را  ترسانده  بود،  آن  زن  دچارشكم  درد  و  لاغري  شد  و  سقط  جنين‌كرد  و  بچه‌اي  مرده  بدنيا  آورد  او  ديه  بچه  را  قبول‌كرد  -‌بعضي‌گفته‌اند  ديه  را  بايد  از  بيت‌المال  داد  و  برخي ‌گفته‌اند  ديه را  بايد  از  عاقله  ولي  امر گرفت‌.  
ابوحنيفه  و  مالك ‌گفته‌اند  تعزير  نيز  مانند  حدود  است  و  درآن  ضمانت  و  چيزي  واجب  نيست‌.  
 
٤-  بيان  اوصاف  تعزير  
تعزيرگاهي  با  قول  است  مانند  توبيخ  و زجر و پند  و اندرز و گاهي  عملي  است  بر  حسب  اقتضاي  حال  مرتكب  خلاف‌،  مانند  شلاق  زدن  و  حبس  و بندكردن  و تبعيد  و عزل  و  دشنام‌.  
ابوداود  روايت‌كرده  است‌كه  مرد  مخنثي  را  پيش  پيامبر صلي الله عليه و سلم  آوردندكه  دست  و  پايش  را  حنا  بسته  بود،  پيامبر صلي الله عليه و سلم پرسيدكه  حال  او  چيست‌؟‌.
گفتند:  او  بزنان  تشبه  مي‌كند.  پيامبر صلي الله عليه و سلم  دستورداد  او  را  به  نقيع  تبعيدكنندگفتند:  اي  رسول  خدا  او  را  بكشيم‌؟‌گفت‌:" إني نهيت عن قتل المصلين  [براستي  مرا  ازكشتن  نمازگزاران  منع  كرده‌اند  ]"‌.
تعزير با  تراشيدن  ريش  جايزنيست  و  همچنين  تعزير  با  خراب‌كردن  و  ويران كردن  خانه‌ها  و  خراب‌كردن  باغ  و  بستانها  و  از  بين  بردن‌كشت  و  زرع  و  ميوه‌ها  و  درختان  جايزنيست‌.  همانگونه‌كه  تعزيربا  بريدن  بيني  و  بريدن‌گوش  يا  بريدن  لبها  يا بريدن  انگشتان  جايز  نيست  چون  اين‌گونه  موارد  از  اصحاب  روي  نداده  است  و  معروف  نبوده  است‌.  
 
 ٥-‌تعزير  بيشتر  از  ده  شلاق  و  تازيانه  
در  حديث  هاني  بن  نيار  آمده  بودكه  پيامبر  صلي الله عليه و سلم  از  زدن  بيش  از  ده  شلاق  نهي‌كرده  است‌كه  احمد  و  ليث  و  اسحاق  و  جماعتي  از  شافعيه  آن  حديث  را  مستمسك  قرار  داده‌اند  وگفته‌اند:  بيش  از  ده  شلاق  و  تازيانه‌اي  كه  شارع  مقرركرده  است  جايز  نيست‌.
امام  مالك  و  شافعي  و  زيد  بن  علي  وگروهي  ديگرگفته‌اند:  تعزير  بيش  از  ده  شلاق  جايزاست  ولي  نبايد  به  حداقل  حدود  برسد.گروهي  مي‌گويند  نبايد  تعزير  يك  معصيت  وگناه‌،  باندازه  حد  آن  برسد،  براي  مثال  نبايد  تعزيرنظركردن  و  تماس  و  مباشرت  غير  از  جماع  با  زن‌،  به  اندازه  حد  زنا  برسد  و  نبايد  تعزير  دزدي  از  غيرمحل  حرز  و  امن  به  اندازه  مجازات  دزدي  برسدكه  قطع‌  يد  است  و  نبايد  حد  د‌شنامي  غير  از  قذف  به  اندازه  حد  قذف  برسد.  برخي‌گفته‌اندكه  ولي  امر  و  حاكم  با  اجتهاد  و  راي  خويش  وبرحسب  جرم  و  با  مراعات  مصلحت  ميزان  و  اندازه  تعزيررا  تعين  مي‌كند.  
 
٦-‌تعزير  با  قتل  
گروهي  از  علماء  تعزير  با  قتل  را  جايز  دانسته  و  بعضي  ديگر  جايز  ندانسته‌اند.  ابن  عابدين  به  نقل  ازابن  تيميه‌گفته  است‌:  “‌يكي  از  اصول  نزد  حنفيه  اينست‌كه‌گناهي‌كه  مجازاتش  قتل  نيست  اگر  تكرارگردد  امام  و  پيشواي  مسلمين  مي‌تواند  مجازات  آن  را  قتل  تعيين‌كند  مانندكشتن  با  سنگ‌گران و  بار  سنگيني‌،  و  مانند  لواط‌ كه  اگر  تكرار  گردد  امام  مي‌تواند  دستوركشتن  فاعل  و  انجام  دهنده  اينگونه‌كارها  را  ،صادركند.  و  همچنين  امام  و  پيشواي  مسلمين  مي‌تواند  در  صورتي‌كه  صلاح  بداند  ميز‌ان  حد  را  نيز  افزايش  بدهد”‌.
 
٧-‌تعزير  با  اخذ  مال  و  جريمه  مالي
تعزير  مالي  و  تنبيه  و  تاديب  با  جريمه  مالي  جايزاست  مذهب  ابويوسف  و  مالك   چنين  است‌.  صاحب  “‌معين  الحكام‌“‌گفته  است‌:‌كسيكه‌گفته  است  مجازات  و  تنبيه  مالي  نسخ  شده  و  منسوخ  گرديده  است‌،  بيگمان  او  در  نقل  و  استدلال  از  مذاهب  پيشوايان  فقهي  دچار  اشتباه  شده  و  دعوي  منسوخ  شدن  آن‌كار  آساني  نيست  و  اينگونه  اشخاص  دليلي  ازسنت  و  اجماع  ندارندكه  موجب  صحت  دعوي  آنان  باشد  مگر  اينكه  بگويند:  بنا  بر  مذهب  ياران  ما  جايز  نيست‌.  و  ابن  القيم‌گفته  است‌:  پيامبر صلي الله عليه و سلم  تعزير  را  با  محروم‌كردن  از  سهميه  استحاقي  از  غنايم  انجام  داده  است  و  فرموده  است‌كه  مانع  دادن  زكات  را  باگرفتن  نصف  مالش  يا  قسمتي  ازآن  تعزيركنند  -  در  مبحث  زكات  قبلاگفته  شد.
بروايت  احمد  و  ابوداود  و  نسائي  از  پيامبر صلي الله عليه و سلم آمده  است‌كه  گفت‌:"  من أعطاها مؤتجرا فله أجرها، ومن منعها فإنا آخذوها، وشطر ماله، عزمة من عزمات ربنا  [‌هركس  زكات  اموال  خويش  را  باميد  اجر  و  پاداش  از  طرف  خداوند  پرداخت  كند  مزد  و پاداش  او  را  خواهد  داد  و  هركس  از  پرداخت  زكات  مال  خويش  امتناع  ورزد  ما  زكات  مقرر را  ازاو  مي‌گيريم  ونصف  مالش  يا  قسمتي  ازآن  را  بعنوان  تعزيرو  تنبيه  و  تاديب  از  او  مي‌گيريم  و  اين  تعزير  دستوري  است  از  دستورات  پروردگارمان‌]"‌.
 
 ٨-‌تعزير  از  جمله  اختيارات  و  حقوق  حاكم  مي‌باشد  
چون  حاكم  مدعي  العموم  و  بر  عامه  مسلمين  ولايت  دارد،  تعزير  ازاختيارات  او  است  و  بدست  او  است‌.  در  “‌سبل  السلام‌”  آمده  است‌كه  غيرازامام  تنها  سه‌كس  حق  تعزيردارند،  يعني  تعزير  بدست  امام  و  در  اختيار  او  است  و  سه‌كس  ديگر  نيز  بغير  از او  حق  تعزير  را  دارند:  
1-‌پدر.  پدر  حق  دارد  برسر  تعليم  وآموزش‌،  فرزندكوچك  خود  را  تعزير  و  تاديب  كند  و  يا  او  را  از  اخلاق  بد  و  نكوهيده  بازدارد.  بنظر  مي‌رسد  كه  اگر  مادر كفالت  و  سرپرستي  كودك  را  بعهده  داشته  باشد  نيز  حق  دارد  كه  اگر  بچه‌اش  در  آموزش  كوتاهي‌كند  يا  اخلاق  نكوهيده  داشته  باشد  او  را  تنبيه  و  تاديب‌كند  و  حق  دارد  او  را  بنماز  خواندن  امركند  و  اگرنماز  نخو اند  او  را  بزند.  پدر  جق  ندارد  فرزند  بالغ  خود  را تعزيركند  حتي  سفيه  نيز  باشد.  
٢-‌سيد  و  مالك  برده  وكنيز  بنابر  اصح  اقوال  مي تواند  نسبت  به  حقوق  خويش  و حقوق  خداوندي  آنها  را  تعزيركند.
٣-‌شوهر  حق  دارد  زن  "ناشزه‌”  و  غير  مطيع  خويش  را  تعزيركند  همان‌گونه ‌كه  بصراحت  در  قرآن  آمده  است‌.  آيا  شوهر  مي‌تواند  بجهت  ترك  نماز  و  امثال  آن  او  را  كتك  بزند  يا  خير؟  
چنان  پيدا  است‌كه  اگر  پند  و  اندرز  در  اين  باره  موثر  نشد  شوهر  اين  حق  را  داشته  باشد،  چون  حق  دارد  باكار  خلاف  شر  مخالفت  نمايد  و  منكر  را  انكار كند  و  شوهر  از  جمله‌كساني  است‌كه  مكلف  است  نخست  با  دست  و  قدرت  مانع كار  بد  شود  و اگرآن ممكن نشد با زبان مانع شودو آنهم ممكن نشد قلبا با آن  مخالفت  كند  و ‌در  اينجا  بايد  شوهر  دو  شيوه  او‌لي  را  برگزيند.  پايان  مطلب  سبل  السلام‌. و  معلم  نيز  مي‌تواند  كودكان  را  تاديب  كند.
 
٩-  ضمانت  در  تعزير  
پدر  هرگاه  فرزند  خويش  را  تعزير  و  تاديب‌كند  و  شوهر  هرگاه  همسر  خويش  را  تاديب  و  تعزيركند و  حاكم  هرگاه  محكوم  را  تاديب  و  تعزيركند  هيچكدام  ضامن  خسارت  وارده  نيستند  مشرو‌ط  بر  آنكه  اسراف  نكنند  و  بيش  از  حد  لازم  را  انجام  ندهند،  چنانچه  هريك  از  آنها  اسراف‌كند  در  تاديب  و  تعزير  متجاوز  محسوب  مي‌شود  و  متجاوز  نسبت  بچيزي‌كه  تلف‌كرده  است  ضمانت  دارد.  
 
 

  
[1] - حاكم‌كسی  است‌كه  احكام  اسلامی  را  اجراء  و  تنفیذ  می‌نماید  و  حدود  را  اجرا  می‌كند  و  مقید  بتعالیم  اسلامی  است  جنایت  در  اصطلاح  قانونی  به  جرمهائی‌گفته  می‌شودكه  مجازات  وكیفر  آنها  اعدام  یا  اعمال  شاقه  یا  زندان  است‌.  مولف‌.



 
بازگشت به ابتدای صفحه     بازگشت به نتایج قبل                       چاپ این مقاله      ارسال مقاله به دوستان

اقوال بزرگان     

امیر مومنان علی رضی الله عنه مي‌فرمود: بي گمان پيروي از اموري كه ‌از طریق شريعت واجب شده و استقامت بر آنها بهترين اعمال است و بدعتها برترين گناهان‌اند، هر نو پيدايي بدعت است و تمام نوپديدآورندگان مبتدع‌اند، هر كسي بدعت بوجود بياورد قطعاً دينش را ضايع كرده و هيچ بدعتگزاری نيست كه بدعتي را بوجود بیاورد مگر اینكه با به وجود آوردن آن بدعت سنتي را ترك ‌كند. ( البدايه و النهايه 7/319)

تبلیغات

 

منوی اصلی

  صفحه ی اصلی  
 جستجو  
  روز شمار وقايع
  عضویت در خبرنامه  
پیشنهادات وانتقادات  
همكارى با سايت  
ارتباط با ما  
 درباره ی ما  
 

تبیلغات

آمار

خلاصه آمار بازدیدها

امروز : 309
دیروز : 1336
بازدید کل: 9533564

تعداد کل اعضا : 616

تعداد کل مقالات : 11212

ساعت

نظر سنجی

كداميك از كانال‌هاى اهل سنت فارسى را بيشتر مي‌پسنديد؟

كانال فارسى نور

كانال فارسى كلمه

كانال فارسى وصال

نمایش نتــایج
نتــایج قبل
 
.محفوظ است islamwebpedia.com تمامی حقوق برای سایت
All Rights Reserved © 2009-2010